paragraaf

Beperkt houdbaar

paragraaf Progress:

Opslagmedia, software, hardware en besturingssystemen zijn op elkaar afgestemd. Voor een juiste representatie van een digitaal object moet de combinatie van alle vier kloppen. Nieuwe versies van alle variabelen volgen elkaar echter in hoog tempo en informatieverlies ligt steeds op de loer.  

Neem opslagmedia. Of het nou om CD-roms, USB sticks, harde schijven, floppy disks of (external) hard drives gaat, de houdbaarheid van fysieke dragers van digitale informatie is vaak korter dan we denken. Bekijk deze infographics en je weet genoeg! Een echt duurzaam opslagmedium bestaat (nog) niet.

Voor het maken van tekstdocumenten, websites, databases, foto’s, 3D-modellen en films gebruiken we software. Softwareontwikkelaars houden de vaart erin en brengen regelmatig nieuwe versies van hun producten uit. Het is niet vanzelfsprekend dat de nieuwe software het gebruik van files die gemaakt zijn met eerdere softwareversies ondersteunt (compatibiliteit). En sommig softwarepakketten verdwijnen zelfs helemaal van het toneel. Ook brengen softwareontwikkelaars regelmatig nieuwe versies van besturingssystemen uit. En dat is zo’n beetje het belangrijkste stukje software dat er op je device draait.

Digitale informatie bestaat in allerlei soorten en maten. Denk aan beeld, video, audio, tekst, 3D-modellen, technische tekeningen enzovoort. Afhankelijk van de te representeren informatie is er voor de verschillende informatiesoorten eigen software met bijbehorende bestandsformaten ontwikkeld.  Die bestandsformaten variëren enorm in complexiteit en lagen van informatie. Uiteindelijk draait software alleen in een specifieke omgeving waar ook de hardware toe behoort. Je hoeft maar een blik op je mobiel of tablet te werpen (of op de foto hierboven) om jezelf te realiseren dat hardware zichzelf ook steeds vernieuwt.

Leren preserveren – informatie door de tijd heen meenemen, zoals het Nationaal Archief dat noemt (pdf) – is het leren oprekken van de houdbaarheidsdatum.

Ook cloud opslag is beperkt houdbaar 

Bij opslag ‘in de cloud’ is het fysieke medium wat minder tastbaar dan bij een CD-ROM, external hard drive of USB-stick. De fysieke opslag verspreidt zich over meerdere servers en meerdere locaties. Als gebruiker heb je geen idee hoe die servers eruit zien en waar ze precies staan. Toch zijn ook deze servers beperkt houdbaar. Het voordeel van cloud opslag is dat het risico van opslag wordt verspreid. Valt er ergens één server uit dan is er nog geen man overboord. Dat wordt ook wel het Lots of copies keeps stuff safe‘ principe genoemd.
Naast een beperkte houdbaarheid van de servers zelf, moet je bij cloud opslag rekening houden met een mogelijk beperkte houdbaarheid van de leverancier. Cloud opslag wordt vaak gehost door commerciële partijen en die kunnen er bij wijze van spreken morgen mee op kunnen houden.   

Uit de tijd

Onderstaand filmpje laat zien welke effecten verouderde besturingssystemen, software en hardware ook hebben: lachende kinderen : -) Als je dit filmpje bekijkt, vraag je dan eens het volgende af: waar kijkt de volgende generatie later van op? Wat vinden zij dan hopeloos ouderwets? En vertelt jou dat nu al iets over de uitdagingen in duurzame toegang voor de toekomst? Laat het weten in de comments.

Het jargon

Besturingssysteem


Een besturingssysteem (ook wel afgekort als OS van Operating System) is het belangrijkste stukje software dat er op je device draait. Het wordt na het opstarten van een computer in het geheugen geladen en stuurt alle software en hardware op jouw device aan. Het stelt je in staat om de interactie met je device aan te gaan. Meestal draaien er meerdere applicaties (apps) tegelijkertijd en die concurreren allemaal om geheugen, opslagruimte en de centrale processor (CPU). Het besturingssysteem coördineert dat proces. De belangrijkste twee besturingssystemen zijn Microsoft Windows en Mac OS X voor computers en Google Android en Apple iOS voor mobiele devices. Deze laatste besturingssystemen zijn ontworpen voor interactie met ‘touch screens’. Sommige applicaties werken op alle besturingssystemen; andere alleen op sommige.

Bestandsformaat


Een bestandsformaat is een standaard manier waarop informatie wordt gecodeerd voor opslag in een computerbestand. Een bepaald bestandsformaat wordt vaak aangeduid met een bestandsextensie met drie of vier letters dat het formaat identificeert.

Cloud opslag


Cloud opslag is een model van gegevensopslag waarin de opslag van digitale gegevens wordt verspreid over meerdere servers en vaak ook meerdere locaties en waarbij de fysieke omgeving vaak beheerd wordt door een commerciële hostingpartij.

Compatibiliteit


Er is sprake van software compatibiliteit als bestanden in een andere versie van de software geopend kunnen worden zonder een verlies aan essentiële kenmerken.

Device


Een device is het apparaat (de hardware) waarop jij je bestanden opvraagt, bekijkt, opslaat en bewerkt. Dat kan bijvoorbeeld zowel een desktop PC zijn als een mobiel apparaat.

Meer weten?

In de legpuzzel van digitale duurzaamheid (pdf) gaat Barbara Sierman uitgebreid in op de wederzijdse afhankelijkheid van opslagmedia, software, besturingssystemen en hardware. Daarnaast vind je in dit artikel een overzicht van vrijwel alle aspecten die van belang zijn voor duurzame toegang.