paragraaf

Een kwestie van vertrouwen

voortgang:


Tijdens de levenscyclus van een digitaal erfgoedobject dat geselecteerd is voor langetermijnpreservering staat het begrip ‘vertrouwen’ in het absolute middelpunt. Als we digitale objecten oorsprongsgetrouw willen kunnen blijven tonen aan onze doelgroepen, dan moeten we namelijk een proces inrichten waarmee we het vertrouwen in dat proces zo groot mogelijk weten te maken. Het moet tijdens elke levensfase van het digitale object duidelijk zijn wat een archief in handen heeft en hoe de eigenschappen en kenmerken (gewild en ongewild) van het werk veranderen in de tijd. Anders gaat de link tussen verleden, heden en toekomst onherroepelijk verloren.

In de wereld van duurzame toegang zijn verschillende categorieën van vertrouwen te onderscheiden, zoals:

@ het vertrouwen dat een bestand niet ongewild of opzettelijk is veranderd of aan bitrot onderhevig is geweest (integriteit)
het vertrouwen dat een bestand is wat het zegt te zijn (authenticiteit)
@ het vertrouwen dat de ontstaanscontext goed is gedocumenteerd (betrouwbaarheid)
@ het vertrouwen dat een bestand zich bij het vertonen hetzelfde gedraagt als door de maker bedoeld (bruikbaarheid)

De termen integriteit, authenticiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid zijn basisbegrippen in de literatuur over duurzame toegang. Het zijn termen die verschillende aspecten van ‘vertrouwen in duurzame toegang’ meetbaar maken.

Het jargon

Authenticiteit


De garantie dat een digitaal object is het wat het zegt te zijn. Het object claimt bijvoorbeeld op een bepaalde datum door een bepaalde persoon te zijn aangemaakt. Als je de authenticiteit van een object checkt dan controleer je een collectie van claims. De uitkomst zegt iets over de mate waarin je het object vertrouwt.

Betrouwbaarheid


Een informatieobject is betrouwbaar als het duidelijk is binnen welke taakuitvoering het is ontstaan. Het verband tussen het informatieobject en zijn ontstaanscontext (taakuitvoering, proces, handeling, transactie waaruit het voorkomt, dossier waartoe het behoort) is duidelijk. Uitstekende dossiervorming vergemakkelijkt selectie, verwerking en opname in het het archief. Een overzichtelijke mappenstructuur, duidelijke bestandsnamen en het vastleggen van de relaties tussen de onderdelen verhoogt de betrouwbaarheid.

Bruikbaarheid


Het vertrouwen dat een bestand zich bij het vertonen gedraagt zoals door de maker bedoeld.

Integriteit


De garantie dat een digitaal object de sequentie van bits heeft behouden die ontstond bij het maken van het object.

Meer weten?